Kair, kompleks Qurqumasa

Kair, kompleks emira Qurqumasa

Zespół grobowy ufundowany przez emira Qurqumasa (emir Kebir Qurqumas)

  • Nazwa projektu:

    Polish-Egyptian Mission for the Restoration of Islamic Monuments in Cairo (City of the Dead, Mausoleum of Emir Kabir Qurqumas/ Mosque of Amir Qurqumas)

  • Typ stanowiska:

    meczet, kompleks grobowy

    Lokalizacja:

    Egipt
    Kair (północna część „Nekropoli Północnej”)

    Datowanie:

    – okres mamelucki (kompleks wybudowany w pierwszej dekadzie XVI wieku n.e.)

Najciekawsze odkrycia:

– meczet typu madrasa
– tymczasowa rezydencja fundatora – qasr
– klasztor suficki – khanka
– wielobarwne okładziny marmurowe ścian i posadzek
– bogato polichromowane stropy drewniane
– płaskorzeźbione inskrypcje koraniczne

Historia badań:

Badane przez misję CAŚ UW w latach:

1972–2000

Typ badań:

prace archeologiczne i konserwatorskie

Kierownicy badań:

– Andrzej Misiorowski (1972–1974)
– Ireneusz Nieduziak (1974–1977)
– Jerzy Kania (1977–1989; 1995–2000)
– Andrzej Żaboklicki (1990–1991)
– Jarosław Dobrowolski (1992–1995)
– ponownie Jerzy Kania .

Instytucje współpracujące:

– Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego
– Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN (wówczas ZAŚ PAN)
– Przedsiębiorstwo Państwowe Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ)
– Egipska Służba Starożytności

Informacje dodatkowe:

W 1972 roku powołano Polsko-Egipski Zespół Konserwacji Zabytków Islamu, w którego skład wchodzili: Andrzej Misiorowski, Ireneusz Nieduziak, Jerzy Kania (PP PKZ), Jarosław Dobrowolski (CAŚ UW), Maciej Witkowski (ZAŚ PAN).

Opis stanowiska i badań:

Monumentalny zespół emira Qurqumasa ufundowany został w 1507 roku, jak głosi inskrypcja umieszczona nad jego wejściem. W skład zespołu wchodzi meczet w formie madrasy (szkoły koranicznej), klasztor suficki, siedziba emira i dodatkowo, sąsiadujący z nim kompleks grobowy sułtana Ashraf Inala. Zespół ten stanowi przykład architektury mameluckiej w rozwiniętej postaci. Został opuszczony w XVIII wieku.

Prace na stanowisku objęły badania archeologiczne (komór grobowych i fundamentów) oraz antropologiczne, a także architektoniczne i konserwatorskie, jak również badania historyczne, m.in. przekład XVI-wiecznego tekstu, tzw. hoggi, czyli aktu darowizny emira Qurqumasa.

Inne materiały na temat misji:
Rezultaty badań:

Sezon po sezonie – „Newsletter PCMA”:
Newsletter PCMA nr 2: marzec 1997

Publikacja jubileuszowa:
70 Years of Polish Archaeology in Egypt

Bibliografia projektu:

Witkowski, M. G. (2011). Burials in the complex of Great Amir Qurqumas (No. 162) in Cairo’s „Northern Necropolis”. Polish Archaeology in the Mediterranean 20, 587-603.

Witkowski, M. G. (2007). Amir Qurqumas Complex in Cairo. In E. Laskowska-Kusztal (ed.), Seventy Years of Polish Archaeology in Egypt, Polish Centre of Mediterranean Archaeology (pp. 191–204), University of Warsaw.

Witkowski, M. (2001). The Izara Friezes in the Sidlasof the Great Amir Qurqumas’ Madrasaat Cairo North Cemetery (No. 162). Some Notes on a Margin of an Epigraphic Survey (1998–1999), Études et Travau XXIX, 337–353

Kania, J. J. (2000). Cairo: Funerary complex of Amir Kebir Ququmas, 1999. Polish Archaeology in the Mediterranean 11, 83-88.

Kania, J. J. (1999). Cairo: Funerary complex of Amir Kebir Ququmas, 1998. Polish Archaeology in the Mediterranean 10, 77-80.

Kania, J. J. (1998). Cairo: Funerary complex of Amir Kebir Ququmas. Polish Archaeology in the Mediterranean 9, 37-42.

Kania, J. J. (1997). Cairo: Funerary complex of Amir Kebir Ququmas. Polish Archaeology in the Mediterranean 8, 40-45.

Dobrowolski, J. (1996). Cairo: Funerary complex of Amir Kebir Ququmas form January 1 to April 31, 1995. Polish Archaeology in the Mediterranean 7, 23-28.

Witkowski, M. G. (1996). Cairo: Funerary complex of Amir Kebir Ququmas form May 31 1 to December 31, 1995. Polish Archaeology in the Mediterranean 7, 29-39.

Dobrowolski, J. (1995). Zespół grobowy emira Qurqumasa w Kairze. In M. L. Bernhard (ed.), Od Nilu do Eufratu. Polska Archeologia Śródziemnomorska 1981–1994 (pp. 61-68), Warszawa: PCMA

Dobrowolski, J. (1995). Cairo 1993/4, Polish-Egyptian Mission for Islamic Architecture, Amir Kebir Qurqumas Project. Polish Archaeology in the Mediterranean 6, 21-27.

Dobrowolski, J. (1994). Polish-Egyptian mission for Islamic architecture in Cairo: Amir Kebir Qurqumas Project season 1992-93. Polish Archaeology in the Mediterranean 5, 48-51.

Scholl, T. and El-Menabbawy, M. (1994). Amir Kebir Qurqumas Mausoleum in Cairo: 1993. Polish Archaeology in the Mediterranean 5, 52-54.

Scholl, T. and El-Menabbawy, M. (1993). Emir Qurqumas in Cairo: Excavations in the southern yard, 1992. Polish Archaeology in the Mediterranean 4, 40-42.

Kania, J. J. (1986). Zespół grobowy emira Qurqumasa w Kairze. In Z. Kiss (ed.), 50 lat polskich wykopalisk w Egipcie i na Bliskim Wschodzie (pp. 101-106), Warszawa

Misiorowski, A. (1979). Mausoleum of Qurqumas in Cairo: an example of the architecture and building art of Mamlouk Period, Warszawa

Praca zbiorowa. (1985). Mausoleum of Qurqumas in Cairo. Results of Investigations and Conservation Works 2, Warszawa: Wydawnictwa Pracowni Konserwacji Zabytków

Galeria: