Projekt: Rozwoje i upadki. Dynamika i mechanizmy rozwojów oraz załamań osadnictwa w górach północno-zachodniego Omanu w epoce brązu i żelaza

Rozwoje i upadki. Dynamika i mechanizmy rozwojów oraz załamań osadnictwa w górach północno-zachodniego Omanu w epoce brązu i żelaza

Słowa kluczowe: Oman,  Magan, Arabia Wschodnia, Umm an-Nar, epoka brązu, epoka żelaza, adaptacja środowiskowa, osadnictwo górskie

Projekt koncentruje się na badaniu, jak powstawało, rozwijało się i zanikało osadnictwo w górskich rejonach północno-zachodniego Omanu w dwóch kluczowych okresach prehistorycznych: we wczesnej Epoce Brązu (3100–2000 p.n.e.) oraz w Epoce Żelaza (1300–300 p.n.e.). Archeologia Arabii Wschodniej pokazuje, że były to dwa wyraźne momenty intensywnego rozkwitu osadnictwa, rozdzielone blisko tysiącletnią przerwą, a każdy z nich  zakończył się gwałtownym załamaniem.

Wczesna Epoka Brązu to czas fundamentalnych przemian. Społeczności stopniowo przechodziły na osiadły tryb życia, rozwijały rolnictwo irygacyjne i zaczęły wykorzystywać nowe technologie, takie jak obróbka miedzi czy produkcja ceramiki na kole. Kilkaset lat później, w Epoce Żelaza, nastąpił kolejny okres prosperity. Rozpowszechnienie się systemu irygacyjnego typu falaj oraz udomowienie wielbłąda usprawniły rolnictwo oraz komunikację i wymianę, sprzyjając powstawaniu osad o bardziej zorganizowanej, protomiejskiej zabudowie.

Badania prowadzone są w mikroregionie Qumayrah – obszarze w górach Hadżar w północno-zachodnim Omanu, położonym na styku strefy pustynnej i górskiej. To teren szczególnie wrażliwy na zmiany klimatyczne i jednocześnie otwarty na kontakty z grupami nomadycznymi. Choć dziś jest słabo rozpoznany archeologicznie, w przeszłości odgrywał istotną rolę gospodarczą dzięki bogatym zasobom surowców mineralnych, zwłaszcza rud miedzi, oraz przebiegającym tędy ważnym szlakom komunikacyjnym łączącym wnętrze Omanu z wybrzeżem.

Porównanie obu epok pozwoli lepiej zrozumieć, jak zmieniały się strategie adaptacji do trudnych warunków środowiskowych oraz jak postęp technologiczny wpływał na funkcjonowanie dawnych społeczności. Projekt ma na celu nie tylko rekonstrukcję lokalnej historii osadnictwa, lecz także stworzenie szerszego modelu funkcjonowania społeczności w górskich regionach Arabii Wschodniej.

Polecane linki

• • Badania CAŚ UW w mikro-regionie Qumayrah