Odkrycie meczetu na kuwejckiej wyspie Fajlace

W końcu kwietnia zakończył się bardzo owocny sezon prac wykopaliskowych kuwejcko-polskiej misji archeologicznej na stanowisku Kharaib el-Desht w Kuwejcie. W trakcie badań archeolodzy z pod kierunkiem dr Agnieszki Pieńkowskiej z CAŚ UW odsłonili pozostałości meczetu.

Stanowisko Kharaib el-Desht położone jest na północno-zachodnim wybrzeżu Fajlaki, dużej wyspy oddalonej o ok. 20 km od wybrzeża. Prace misji mają na celu zbadanie osady rybackiej, datowanej wstępnie na okres późnoislamski (od końca XVI do końca XIX wieku). Misja odkryła dotychczas dwa domostwa oraz ponad sto małych pieców glinianych. Ich obecność wiąże się z podstawową działalnością mieszkańców osady, czyli rybołówstwem i przetwórstwem ryb. Odkryto także liczne akcesoria rybackie, takie jak kamienne kotwice, haczyki rybackie oraz obciążniki do sieci, zarówno kamienne jak i wykonane z fragmentów naczyń ceramicznych. Poza pracami wykopaliskowymi, prowadzone są także badania podwodne wzdłuż wybrzeża wyspy, które zaowocowały odkryciem kilkunastu kamiennych konstrukcji, zidentyfikowanych jako pułapki na ryby.

Bieżący sezon dostarczył wyjątkowego odkrycia. Archeolodzy natrafili na pozostałości monumentalnej budowli, położonej na północny-wschód od domów rybackich. Jej zarys zbliżony jest do kwadratu o bokach długości około 20 metrów. Budynek składa się z dużego dziedzińca (prawie 200 m2) prowadzącego do głównego pomieszczenia o wymiarach 17 na 7 metrów. W pomieszczeniu odkryto pozostałości czterech dużych filarów wspierających zadaszenie (niestety nie zachowane).

Pomieszczenie mogło być podzielone na dwie części, o czym świadczą pozostałości mniejszego muru między przyporami. Najciekawszych odkryć dostarczyły badania w obrębie południowo-zachodniego muru budowli. Po odczyszczeniu zlokalizowano w nim dwie nisze, mniej więcej w połowie długości ściany. Większa ma metr szerokości i półtora metra głębokości. Ściana zamykająca niszę wystaje poza obręb budowli, tworząc półkolisty występ. Mniejsza nisza mieści się w szerokości ściany.

Plan budowli ma układ typowy dla meczetów. Odkrycie niszy zorientowanych na południowy-zachód, z których większa jest najpewniej mihrabem, a mniejsza to mimbar, co wskazuje, że odkryta budowla mogła służyć jako tzw. meczet piątkowy.

Kiedy dokładnie i jak długo meczet pozostawał w użyciu? Gdzie znajduje się główne wejście na dziedziniec? Te i inne pytania pozostają na razie bez odpowiedzi, jednak odkrycie to jest na tyle interesujące, że gospodarze z kuwejckiej National Council for Culture, Arts and Letters zorganizowali zwiedzanie stanowiska dla przedstawicieli korpusu dyplomatycznego wielu krajów, w tym polskiej ambasady w Kuwejcie, na czele z J.E. ambasadorem RP, Pawłem Lechowiczem.

Badania prowadzi Kuwejcko-Polska Misja Archeologiczna (KPAM), kierowana przez prof. Piotra Bielińskiego z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW przy współpracy z dr. Sultanem al-Duweishem oraz dr. Hamidem al-Mutairim z (NCCAL). Projekt na stanowisku Kharaib el-Desht, pod kierunkiem dr Agnieszki Pieńkowskiej (CAŚ UW), rozpoczął się w 2013 roku w ramach Kuwait Failaka Archeological Research Project – comparative study of the settlement patterns on Failaka Island. Investigations of Kharaib el-Desht Settlement Complex.