-
Kierownik projektu:
dr Urszula Wicenciak-NúñezDane kontaktowe: u.wicenciak@uw.edu.pl
Współpracownicy:
- dr Ali Badawi – Dyrekcja Generalna Starożytności Libanu
- prof. Hiroshi Maeno – Uniwersytet Hiroszima
- dr Michał Krueger, Wydział Archeologii, Uniwersytet Adama Mickiewicza
- dr Violeta Moreno Megías, Universidad de Sevilla, Departamento de Prehistoria y Arqueología
- dr hab. Monika Badura, Wydział Biologii, Uniwersytet Gdański
- dr Benjamin Stern, Department of Archaeology, University of Bradford
- prof. Maha Masri, Faculty of Letters and Human Sciences, Lebanese University
- dr Nicolas Garnier, SAS Laboratoire Nicolas Garnier, Ecole Normale Supérieure de Paris ENS-PLS
Finansowanie:
Uniwersytet Warszawski, Program „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza”, POB IV: Nowe Idee 3B; grant no. PSP: 501-D353-20-4004310
Czas trwania:
czerwiec 2023–wrzesień 2025
Kwota:
PLN 76 413
-
Interdyscyplinarne badania substancji zapachowych z Fenicji w okresach hellenistycznym i wczesnorzymskim. Identyfikacja organicznej zawartości w unguentaria i amphoriskoi produkowanych w Tyrze
Słowa kluczowe: Fenicja, Tyr, okresy hellenistyczny i wczesnorzymski, ceramiczne unguentaria i amphoriskoi, Phoenician Semi-Fine Ware (PSFW), analizy pozostałości organicznych (ORA), chromatografia gazowa ze spektrometrią masową (GC-MS), archeologia sensoryczna, perfumowane substancje organiczne, perfumy, olejki zapachowe, wonności
Projekt ma na celu poszerzenie wiedzy o jednym z elementów ‚luksusowej’ i sakralnej strefy życia mieszkańców Fenicji w okresie hellenistycznym i wczesnorzymskim, jakimi były zapachowe substancje organiczne przechowywane w naczyniach ceramicznych (unguentaria i amphoriskoi). Projekt skupi się na tyryjskich naczyniach z grupy Phoenician Semi-Fine Ware z Akropolu w Tyrze, nekropoli w Sydonie, Agory w Paphos oraz Olbii nad Morzem Czarnym. Analizowane będą pozostałości organiczne zachowane w ściankach naczyń. Użycie chromatografii gazowej ze spektrometrią masową (GC-MS) umożliwi poznanie składu chemicznego i identyfikację składników.
Oczekiwane wyniki pozwolą dowiedzieć się: po pierwsze, o rodzaju wonności, ich właściwościach i zastosowaniu; po drugie, czy rodzaj zawartości miał związek z morfologicznym i chronologicznym zróżnicowaniem naczyń; po trzecie, jaką rolę mogła odgrywać zawartość w obrzędach związanych z niedawno odkrytą świątynią na Akropolu w Tyrze oraz w obrządku pogrzebowym (Sydon); po czwarte, zweryfikować jakie rodzaje substancji były eksportowane oraz zająć stanowisko w debacie dotyczącej sprzecznych opinii na temat wykorzystania tego typu naczyń w handlu (Paphos, Olbia).
Grafika: Fresk przedstawiający dziewczynę nalewającą perfumy, Villa della Farnesina w Rzymie, I wiek n.e. Obecnie w Palazzo Massimo (Na koncesji Ministerstwa Kultury – Rzymskie Muzeum Narodowe//Su concessione del Ministero della cultura – Museo Nazionale Romano)
Wydarzenia związane z projektem:Wykłady i wystąpienia konferencyjne:2025 Liquid Gold: Olive Oil in Antiquity – Cultivation, Production, Trade, and Cultural Significance
Temat wystąpienia: „Beyond the Olive oil: Chemical Confirmation of Palm Oil in a Phoenician Amphoriskos from Tyre” (wspólnie z Nicolasem Garnier)2025 Przełomy. Najnowsze badania w naukach humanistycznych i społecznych
Temat wystąpienia: „Od perfum do wielofunkcyjności: przełomy w badaniach naczyń ceramicznych z Fenicji”Publikacje:2025 Wicenciak, U., Garnier, N., Badawi, A., Badura, M., Krueger, M., Maha, M., Moreno Megías V., and Maeno, H., Beyond perfumes: metabolomic study of Tyrian ceramic bottles. Antiquity 100(409), Project Gallery. https://doi.org/10.15184/aqy.2025.10245
Polecane linki
Direction Générale des Antiquités of Lebanon/ DGA
Department of Antiquities of Cyprus
Podsumowanie warsztatów w ramach programu „Mentor IDUB”
